ميرزا شمس بخارايى
48
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
ساختند ، خود بكوويچ چركاسكى نيز در شهر پرسو كشته شد . « 1 » ابو الفيض خان 1160 - 1123 ه . ق / 1747 - 1711 م پس از كشته شدن عبيد اللّه خان ، ابو الفيض خان واپسين فرمانرواى دودمان اشترخانيان در سال 1123 ه . ق / 1711 م ، به تخت سلطنت بخارا نشست ؛ امّا در عمل زمام امور در دست محمّد رحيم خان و پدرش محمّد حكيم بىاتاليق بود . ابو الفيض خان چهل سال بر اريكهء قدرت ظاهرى باقى ماند . در آغاز سلطنت او بخارا از آرامش نسبى برخوردار بود ؛ زيرا : « جمعى امور پادشاهى او را امارات پناه عمدة الامراء محمّد حكيم بىاتاليق منغيت مىكرد ؛ سركشان را نگونسار گردانيد ، از سحاب عدل او باران رأفت بر مفارق مظلومان ستم كشيده باريدن گرفت . آينده و رونده را از شرارت قطاع الطريق ايمن گردانيد . ويرانههاى سابق را عمارت فرمود . » « 2 » قدرت و نفوذ اشراف قبايل اوزبك و تركمن در اين دوره به اوج خود رسيد ؛ خانان سرزمينهاى بدخشان و بلخ بتدريج پرچم استقلال بر افراشتند و از تابعيت دولت مركزى ، يعنى بخارا ، بيرون شدند . تا روزگار نادرشاه افشار از سرزمينهاى كرانهء چپ ( جنوب ) آمو دريا ، تنها اندخوى و ميمنه به تصرف فرمانرواى بخارا باقى مانده بود . در روزگار ابو الفيض خان ، بار ديگر برخورد نظامى ميان سپاهيان ايران و خانان ماوراء النهر رخ داد ، كه در فرجام به سود فرماندهان منغيتى نادر شاه پايان پذيرفت . حملهء رضا قلى خان به ماوراء النهر هنگامى كه نادر شاه افشار ، رضا قلى خان پسر بزرگ خود را به حكومت خراسان برگزيد به او دستور داد كه به سوى اندخوى لشكر كشد و على مردان خان افشار حاكم آن
--> ( 1 ) . خاور شناسى در روسيه و اروپا / 246 - 250 ؛ حكومت مسكو و مسألهء مسلمانان آسياى مركزى / 12 ، 13 . ( 2 ) . كشكول سليمى / 250 ؛ تاريخ افغانستان / 105 .